มะเร็งปากมดลูก : อาการ ระยะของโรค และการป้องกันที่ผู้หญิงทุกคนควรรู้ - คลินิกมะเร็งนรีเวช พิษณุโลก โดย ผศ.พญ.พรสวรรค์ วาสิงหนท์

มะเร็งปากมดลูก: อาการ ระยะของโรค และการป้องกันที่ผู้หญิงทุกคนควรรู้

มะเร็งปากมดลูกเป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบได้บ่อยในผู้หญิงทั่วโลก แม้ว่าจะเป็นโรคที่รุนแรง แต่สามารถป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีน HPV และการตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอ หากตรวจพบความผิดปกติในระยะเริ่มต้น โอกาสในการรักษาให้หายขาดจะสูงกว่าการพบโรคในระยะลุกลาม ดังนั้น การรู้จักอาการเตือนและแนวทางการป้องกันจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้หญิงทุกวัย

มะเร็งปากมดลูกคืออะไร?

มะเร็งปากมดลูกเกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของเซลล์บริเวณปากมดลูก โดยสาเหตุสำคัญคือการติดเชื้อ Human Papillomavirus (HPV) ชนิดความเสี่ยงสูง โดยเฉพาะสายพันธุ์ HPV 16 และ HPV 18

ผู้หญิงส่วนใหญ่ที่ติดเชื้อ HPV จะไม่มีอาการ และร่างกายสามารถกำจัดเชื้อได้เอง แต่ในบางราย เชื้ออาจคงอยู่เป็นเวลานาน ทำให้เซลล์ปากมดลูกค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงและพัฒนาเป็นมะเร็ง ซึ่งมักใช้เวลาหลายปี

อาการของมะเร็งปากมดลูก

ในระยะเริ่มต้น มะเร็งปากมดลูกมักไม่มีอาการ ทำให้หลายคนไม่ทราบว่าตนเองมีความผิดปกติ จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองเป็นประจำ

เมื่อโรคดำเนินมากขึ้น อาจพบอาการดังต่อไปนี้

เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด เช่น เลือดออกระหว่างรอบเดือน หลังมีเพศสัมพันธ์ หรือหลังหมดประจำเดือน

ประจำเดือนมามากหรือมานานกว่าปกติ

ตกขาวผิดปกติ มีกลิ่นเหม็น หรือมีเลือดปน

เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์

ปวดท้องน้อยหรือปวดเชิงกรานเรื้อรัง

ปวดหลังหรือปวดขาในรายที่โรคลุกลาม

น้ำหนักลด อ่อนเพลีย หรือเบื่ออาหารในระยะท้ายของโรค

หากมีอาการเหล่านี้ ไม่ควรนิ่งนอนใจ ควรรีบพบสูตินรีแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย

ระยะของมะเร็งปากมดลูก

แพทย์แบ่งมะเร็งปากมดลูกออกเป็นหลายระยะ เพื่อใช้วางแผนการรักษา

ระยะที่ 1

เซลล์มะเร็งยังอยู่เฉพาะที่ปากมดลูก ยังไม่แพร่กระจายออกนอกอวัยวะ การรักษาในระยะนี้มักให้ผลดีและมีโอกาสหายขาดสูง

ระยะที่ 2

มะเร็งเริ่มลุกลามออกนอกปากมดลูก แต่ยังไม่ถึงผนังอุ้งเชิงกรานหรือช่องคลอดส่วนล่าง

ระยะที่ 3

มะเร็งลุกลามไปยังผนังอุ้งเชิงกราน ช่องคลอดส่วนล่าง หรืออาจส่งผลต่อการทำงานของไต

ระยะที่ 4

เป็นระยะที่มะเร็งแพร่กระจายไปยังอวัยวะใกล้เคียง เช่น กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ หรือแพร่กระจายไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างออกไป เช่น ปอด ตับ หรือกระดูก

ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งปากมดลูก

แม้การติดเชื้อ HPV จะเป็นสาเหตุหลัก แต่ยังมีปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง ได้แก่

การติดเชื้อ HPV ชนิดความเสี่ยงสูง
การเริ่มมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุน้อย
การมีคู่นอนหลายคน หรือคู่นอนมีคู่นอนหลายคน
การสูบบุหรี่
ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ไม่เคยตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก
การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์บางชนิดร่วมด้วย

การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

การตรวจคัดกรองช่วยค้นหาความผิดปกติของเซลล์ก่อนที่จะกลายเป็นมะเร็ง หรือพบโรคในระยะเริ่มต้น

วิธีที่ใช้ในปัจจุบัน ได้แก่

Pap Smear ตรวจหาความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูก
HPV DNA Test ตรวจหาเชื้อ HPV ชนิดความเสี่ยงสูง
ในบางราย แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจทั้งสองวิธีร่วมกันตามอายุและความเสี่ยง

การป้องกันมะเร็งปากมดลูก

1. ฉีดวัคซีน HPV

วัคซีน HPV ช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ HPV ชนิดที่ก่อมะเร็ง และควรได้รับตั้งแต่อายุที่เหมาะสมตามคำแนะนำของแพทย์

2. ตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอ

แม้ได้รับวัคซีนแล้ว ผู้หญิงยังควรตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก เพราะวัคซีนไม่สามารถป้องกันเชื้อ HPV ได้ทุกสายพันธุ์

3. มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย

การใช้ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HPV และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ แม้จะไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อ HPV ได้ทั้งหมด

4. งดสูบบุหรี่

การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปากมดลูกและลดประสิทธิภาพของระบบภูมิคุ้มกันในการกำจัดเชื้อ HPV

5. ใส่ใจสุขภาพและพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ

หากมีเลือดออกผิดปกติ ตกขาวมีกลิ่นเหม็น หรือปวดท้องน้อยเรื้อรัง ควรรีบพบแพทย์ ไม่ควรรอให้อาการรุนแรง

การรักษา

แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรค อายุ ความต้องการมีบุตร และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย โดยอาจใช้วิธีใดวิธีหนึ่งหรือหลายวิธีร่วมกัน เช่น

การผ่าตัด
การฉายรังสี
เคมีบำบัด
การรักษาแบบมุ่งเป้าหรือภูมิคุ้มกันบำบัดในผู้ป่วยบางรายที่มีข้อบ่งชี้

แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาแนวทางที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

สรุป

มะเร็งปากมดลูกเป็นโรคที่สามารถป้องกันและตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะก่อนเป็นมะเร็ง หากผู้หญิงได้รับ วัคซีน HPV และเข้ารับการ ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคและเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้อย่างมาก อย่ารอให้เกิดอาการ เพราะในระยะเริ่มต้นมะเร็งปากมดลูกมักไม่แสดงอาการ การดูแลสุขภาพ ตรวจตามนัด และพบแพทย์เมื่อมีความผิดปกติ คือกุญแจสำคัญในการป้องกันโรคนี้